Analiza Bioenergetyczna
(potocznie metoda Lowena)
To podejście psychoterapeutyczne akcentujące rolę ciała w rozumieniu funkcjonowania psychicznego człowieka.
To ciało właśnie jest kluczowym elementem integrującym osobowość, jest jej fundamentem. Wszystko, czego doświadczamy, szczególnie w pierwszych latach, a nawet miesiącach życia, odzwierciedla i przejawia się finalnie w ciele. Proces terapeutyczny zatem obejmuje nie tylko analizę intelektualną, ale równocześnie diagnozę i pracę przez ciało. Istotna jest jego ekspresja, poziom energii, sposób oddychania, budowa wyrażająca się w typach zawieszeń oraz tworząca struktury charakteru. Człowiek widziany jest tu jako jedność psychofizyczna. Praca w tym nurcie wiąże się z przekonaniem, że interwencje na poziomie ciała mogą wpływać na umysł i odwrotnie.
Terapeuta pracując z pacjentem stara się przywrócić naturalne, biologiczne zachowania (stąd bio…), które zostały wcześniej zahamowane, takich jak szloch, krzyk, głęboki oddech do brzucha, rozluźnienie ramion czy szczęk. Dzięki opracowanemu i stale rozwijanemu systemowi praktyk, stanowiącemu podstawę tej metody, możliwe jest dotarcie do nieświadomych treści psychicznych i przeżyć, które zostały zatrzymane i zmagazynowane w ciele w postaci blokad i chronicznego napięcia (stąd …energetyczna).
Narodziny nurtu datuje się na lata 50-te XIX w. Wywodzi się on z koncepcji psychoanalitycznych, a został stworzony przez Alexandra Lowena oraz Johna Pierrakosa, a rozwijany na bazie wcześniejszych koncepcji Wilhelma Reicha, który połączył psychoterapię werbalną z pracą przez ciało. Lowen dostrzegał, że emocje, traumy i doświadczenia życiowe zapisują się w ciele, powodując chroniczne napięcia mięśniowe oraz ograniczenia zarówno na poziomie fizycznym jak i mentalnym. Zaobserwował również, że praca przez ciało wpływa na funkcjonowanie psychiczne człowieka. W ten sposób stwarzając dostęp do treści trudno uchwytnych umysłowo. Celem analizy bioenergetycznej jest uwolnienie tych napięć i przywrócenie pełnej ekspresji emocjonalnej, co prowadzi do poprawy zdrowia psychicznego i fizycznego.
Nurt był rozwijany przez kolejnych psychoterapeutów włączając w rozumienie człowieka również współczesną wiedzę psychologiczną, np. dotyczącą teorii przywiązania, teorii self i relacji z obiektem, a także nowe odkrycia neuropsychologii.
Współczesna analiza bioenergetyczna stara się tworzyć takie praktyki, które będą odpowiadać na aktualne potrzeby człowieka. Dzięki nowym doświadczeniom (na poziomie ciała i umysłu) budują się nowe ścieżki neuronalne, dzięki czemu możliwa jest głęboka zmiana.
Podstawowe Założenia Analizy Bioenergetycznej
- Ciało, umysł i emocje stanowią jedność. Praca przez ciało daje dostęp do emocji i umysłu, a praca z umysłem i emocjami uruchamia ciało. Procesy psychiczne mają swoje odzwierciedlenie w ciele.
- Doświadczenia życiowe, szczególnie w pierwszych latach życia zapisują się w napięciach mięśniowych tzw. zbroi mięśniowej.
- Chroniczne napięcia ograniczają spontaniczność i przeżywanie emocji, blokują dostęp do żywotności.
- Energia życiowa (bioenergia) jest podstawą funkcjonowania organizmu
i wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne. - Oddychanie, ekspresja i ruch są kluczowymi obszarami regulacji emocji.
- Trudne psychiczne przeżycia prowadzą do chronicznych napięć mięśniowych tworząc struktury charakteru, które odzwierciedlają się w budowie ciała.
- Trauma prowadzi do zamrożenia lub ograniczenia ekspresji ciała, czego przejawem może być „odcięcie” od ciała.
- Praca psychoterapeutyczna przez ciało pomaga odzyskać dostęp do wypartych uczuć, zwiększa się świadomość emocjonalna.
- Ekspresja emocji, np. szloch, tupanie ma funkcję terapeutyczną.
- Relacja terapeutyczna obejmuje również pracę przez ciało pacjenta.
- Ugruntowanie (grounding) jest podstawą zdrowego funkcjonowania.
Oznacza kontakt z ciałem, rzeczywistością i własnymi emocjami. - Celem terapii jest przywrócenie żywotności i spontaniczności. Zdrowa osoba to taka, która swobodnie odczuwa, wyraża emocje i doświadcza przyjemności.